VAT wyklucza tysiące rolników z pełnego wsparcia? KRIR apeluje o pilne zmiany

Krajowa Rada Izb Rolniczych stawia sprawę jasno: obecne zasady przyznawania wsparcia w ramach WPR uderzają w rolników ryczałtowych. W piśmie skierowanym 27 lutego 2026 r. do ministra rolnictwa Stefana Krajewskiego samorząd rolniczy domaga się konkretnej zmiany – uznania podatku VAT za koszt kwalifikowany w kluczowych programach wsparcia.

VAT wyklucza tysiące rolników z pełnego wsparcia? KRIR apeluje o pilne zmiany

Chodzi o interwencje: „Premia dla młodych rolników” oraz „Rozwój małych gospodarstw” realizowane w ramach Planu Strategicznego WPR 2023–2027.

Problem systemowy: VAT jako realny koszt, którego nie da się odzyskać

Sedno sporu dotyczy konstrukcji przepisów. Rolnicy ryczałtowi nie mają możliwości odzyskania podatku VAT, co oznacza, iż w praktyce ponoszą wyższe koszty inwestycji niż gospodarstwa będące czynnymi podatnikami VAT.

Obecnie:

• kosztem kwalifikowanym jest najczęściej kwota netto,
• VAT nie jest uwzględniany, choćby jeżeli beneficjent nie może go odzyskać.

Efekt? Realna wartość wsparcia jest niższa, niż wynikałoby to z zapisów programowych.

Nierówna konkurencja między gospodarstwami

KRIR podkreśla, iż obecne zasady prowadzą do systemowego uprzywilejowania większych gospodarstw, które rozliczają VAT.

W praktyce oznacza to, że:

• rolnik ryczałtowy finansuje inwestycję z wyższym wkładem własnym,
• mniejsze gospodarstwa tracą konkurencyjność,
• wsparcie publiczne nie spełnia w pełni swojej funkcji wyrównawczej.

To szczególnie istotne w kontekście programów skierowanych właśnie do:

• młodych rolników,
• gospodarstw o niewielkiej skali produkcji.

Uderzenie w rozwój małych gospodarstw

Z perspektywy ekonomicznej problem jest poważniejszy, niż może się wydawać. Dla mniejszych gospodarstw każda inwestycja to często decyzja „być albo nie być”.

Brak możliwości zaliczenia VAT do kosztów kwalifikowanych oznacza:

• ograniczenie liczby realizowanych inwestycji,
• większe ryzyko utraty płynności finansowej,
• spowolnienie modernizacji polskiego rolnictwa na poziomie lokalnym.

KRIR wskazuje, iż w obecnych realiach rynkowych – przy rosnących kosztach produkcji i niepewności cen – takie bariery mogą mieć długofalowe konsekwencje.

Postulat KRIR: równe zasady dostępu do środków

Samorząd rolniczy nie pozostawia wątpliwości – konieczna jest zmiana przepisów. Wniosek skierowany do ministra rolnictwa dotyczy wprowadzenia możliwości uznania VAT za koszt kwalifikowany w przypadku rolników ryczałtowych.

Argumenty są jednoznaczne:

• zasada równego dostępu do środków publicznych,
• potrzeba wyrównania warunków konkurencji,
• konieczność wzmocnienia trwałości ekonomicznej małych i średnich gospodarstw.

Decyzja po stronie resortu rolnictwa

Piłka jest teraz po stronie Ministerstwa Rolnictwa. Ewentualna zmiana zasad mogłaby realnie zwiększyć dostępność wsparcia dla tysięcy gospodarstw, które dziś – mimo formalnego spełnienia warunków – otrzymują pomoc na niższym poziomie.

W tle pozostaje jednak szersze pytanie: czy system wsparcia w ramach WPR rzeczywiście odpowiada na strukturę polskiego rolnictwa, w którym gospodarstwa ryczałtowe wciąż stanowią istotną część sektora.