1 godzina temu
Puste miejsca po ogórkach, fasoli i innych letnich warzywach nie muszą pozostawać niezagospodarowane aż do następnego sezonu. We wrześniu można jeszcze wysiać rzodkiewkę, rukolę, szpinak, zimową sałatę oraz mieszanki młodych liści. To również odpowiednia pora na sadzenie dymki cebuli ozimej.
Nie wszystkie rośliny dadzą jednak plon przed nadejściem zimy. Rzodkiewkę, rukolę i młode liście można w sprzyjających warunkach zbierać jeszcze jesienią. Szpinak oraz sałata zimowa mogą jedynie dobrze się ukorzenić, przetrwać chłodne miesiące i wznowić wzrost wczesną wiosną. Z kolei cebulę ozimą sadzi się z myślą o zbiorach w następnym roku.
Co siać we wrześniu w warzywniku?
Do wrześniowego siewu najlepiej wybierać gatunki dobrze znoszące chłód oraz odmiany o krótkim okresie wegetacji. Znaczenie ma również moment wykonania pracy. Siew w pierwszej dekadzie miesiąca daje roślinom więcej czasu niż rozpoczęcie uprawy pod koniec września.
Przed wysiewem należy sprawdzić informacje na opakowaniu nasion. Odmiana przeznaczona do uprawy wiosennej lub letniej nie zawsze nadaje się do późnego siewu albo zimowania.
Podane terminy są orientacyjne. W chłodniejszych rejonach Polski okres jesiennego wzrostu może zakończyć się wcześniej niż na zachodzie kraju, nad morzem albo w osłoniętych ogrodach miejskich.
Rzodkiewka może dać jeszcze jesienny plon
Rzodkiewka należy do najszybciej rosnących warzyw. Niektóre odmiany sałatkowe mogą być gotowe do zbioru już po około czterech–sześciu tygodniach. We wrześniu należy jednak wybierać odmiany polecane do późnego lata lub uprawy jesiennej.
Nasiona wysiewa się bezpośrednio do gruntu na głębokość około 1 cm. Pomiędzy nasionami warto pozostawić od 2,5 do 5 cm, natomiast między rzędami około 15 cm. Zbyt gęsty siew ogranicza rozwój zgrubień i sprzyja tworzeniu przede wszystkim liści.
Gleba powinna pozostawać umiarkowanie wilgotna. Przesuszenie, a następnie obfite podlanie może powodować pękanie zgrubień. Rzodkiewki pozostawione w ziemi zbyt długo stają się natomiast gąbczaste, łykowate i ostre.
Wrześniowy siew najlepiej wykonać możliwie wcześnie. Rośliny wysiane pod koniec miesiąca mogą nie zdążyć wytworzyć odpowiednio dużych zgrubień przed nadejściem silniejszych chłodów.
Rukola rośnie gwałtownie także w donicy
Rukola dobrze znosi chłodniejsze warunki i nie potrzebuje dużej powierzchni. Można ją wysiewać bezpośrednio na grządce, w szklarni, tunelu, skrzynce balkonowej albo szerokiej donicy.
Nasiona przykrywa się cienką warstwą podłoża i delikatnie podlewa. Ziemia powinna być stale lekko wilgotna, ale nie podmokła. Młode liście można zacząć ścinać po około miesiącu, jeżeli temperatura pozwala roślinom na regularny wzrost.
Nie trzeba od razu wycinać całej rozety. Zbieranie pojedynczych, zewnętrznych liści pozwala przedłużyć plonowanie. W chłodniejszych rejonach przydatna będzie agrowłóknina, niski tunel albo nieogrzewana szklarnia.
Rukola wysiana późno może rosnąć znacznie wolniej niż podany na opakowaniu okres wegetacji. Krótszy dzień i spadek temperatury sprawiają, iż liczby podawanej przez producenta nasion nie należy traktować jako gwarantowanej daty zbioru.
Mieszanki młodych liści na szybki zbiór
We wrześniu można wysiewać gotowe mieszanki typu baby leaf. W ich skład wchodzą między innymi różne sałaty, rukola, młode liście buraka, gorczyca liściowa, mizuna i inne warzywa zbierane przed osiągnięciem pełnych rozmiarów.
Nasiona wysiewa się stosunkowo gęsto. Zamiast czekać na rozwój dużych główek lub rozet, liście ścina się, gdy osiągną kilka lub kilkanaście centymetrów wysokości. Niektóre gatunki mogą ponownie odrosnąć, o ile podczas zbioru nie zostanie uszkodzony środek rośliny.
W drugiej połowie września lepsze rezultaty zwykle daje uprawa pod osłoną. Pojemnik można również postawić w szklarni, tunelu foliowym albo na jasnym parapecie.
Warto sprawdzić skład mieszanki. Poszczególne gatunki mogą mieć inną odporność na mróz, tempo wzrostu i wymagania dotyczące stanowiska.
Czy można siać szpinak we wrześniu?
Wrzesień jest odpowiednim miesiącem na siew szpinaku, ale trzeba wybrać odmianę przeznaczoną do uprawy jesiennej i zimowania. Odmiany wrażliwe na mróz mogą nie przetrwać większych spadków temperatury.
Szpinak najlepiej rośnie w żyznej, zatrzymującej wilgoć, ale przepuszczalnej glebie. Nasiona można wysiać bezpośrednio do gruntu na głębokość około 2,5 cm. Między rzędami pozostawia się około 20 cm, a po wschodach zbyt gęste siewki należy przerwać.
Młode liście mogą nadawać się do zbioru po mniej więcej miesiącu, jednak jesienna pogoda łatwo wydłuża ten okres. Rośliny z późniejszych siewów mogą przede wszystkim rozwinąć system korzeniowy i niewielką rozetę. Po zimie wznowią wzrost i pozwolą uzyskać wczesny wiosenny zbiór.
Od października grządkę można zabezpieczyć agrowłókniną lub niskim tunelem. Osłona nie ogrzeje gleby jak ogrzewana szklarnia, ale ograniczy działanie wiatru i ochroni liście przed przymrozkami.
Sałata zimowa nie zawsze będzie gotowa jesienią
We wrześniu można wysiewać sałatę, pod warunkiem iż jest to odmiana zimowa. Zwykła sałata przeznaczona do letniej uprawy może nie mieć wystarczającej odporności na niskie temperatury.
Celem jesiennego siewu jest najczęściej uzyskanie niewielkich, dobrze ukorzenionych roślin, które przezimują i gwałtownie rozpoczną wzrost wiosną. W czasie łagodnej jesieni możliwy jest wcześniejszy zbiór pojedynczych młodych liści, ale nie powinno się obiecywać wytworzenia pełnych główek przed zimą.
Nasion sałaty nie należy przykrywać grubą warstwą ziemi. Po wschodach rośliny powinny mieć dostęp do światła oraz swobodnego przepływu powietrza. Nadmierne zagęszczenie w wilgotną jesień zwiększa ryzyko gnicia i chorób liści.
Uprawa będzie pewniejsza w tunelu, nieogrzewanej szklarni albo pod niską osłoną. Warto regularnie kontrolować rośliny, ponieważ młode liście są chętnie zjadane przez ślimaki.
We wrześniu można posadzić dymkę cebuli ozimej
Cebula ozima nie jest warzywem przeznaczonym do zbioru kilka tygodni po posadzeniu. Dymkę umieszcza się w ziemi jesienią, aby ukorzeniła się przed zimą i rozpoczęła intensywny wzrost po ociepleniu.
Do tego celu należy wybierać odmiany wyraźnie oznaczone jako ozime. Cebula przeznaczona do typowego sadzenia wiosennego może gorzej przezimować albo zbyt gwałtownie wybić w pęd kwiatostanowy.
Dymkę sadzi się na słonecznym stanowisku, w przepuszczalnej glebie, która nie zatrzymuje nadmiaru wody. Wierzchołek cebulki powinien znajdować się na poziomie podłoża lub nieznacznie ponad nim. Zbyt głębokie sadzenie może utrudnić rozwój cebul.
Świeżo posadzoną dymkę mogą wyciągać z ziemi ptaki. Do czasu ukorzenienia grządkę można zabezpieczyć siatką albo agrowłókniną. Główny zbiór przypada dopiero na następny sezon.
Jak przygotować grządkę pod wrześniowy siew?
Po zebraniu wcześniejszych warzyw należy usunąć chore resztki roślin, chwasty oraz pozostałości korzeni. Ziemię wystarczy płytko spulchnić i wyrównać. Duże bryły utrudniają równomierny siew drobnych nasion.
Jeżeli podłoże jest ubogie, można zastosować dojrzały kompost. Nie należy jednak przesadzać z nawożeniem azotowym. Jesienią ważniejsze od bardzo intensywnego wzrostu jest prawidłowe ukorzenienie roślin i ich odporność na chłód.
Po wysiewie ziemię trzeba delikatnie podlać. Silny strumień wody może wypłukać nasiona albo zgromadzić je w jednym miejscu. Do czasu wschodów podłoże nie powinno całkowicie wyschnąć.
Jak ochronić późne siewy przed chłodem?
Najprostszym zabezpieczeniem jest biała agrowłóknina rozłożona luźno nad grządką. Można również wykorzystać niski tunel, inspekt lub nieogrzewaną szklarnię. Osłonę należy regularnie podnosić w cieplejsze dni, aby przewietrzyć rośliny.
Wrześniowym siewom zagrażają nie tylko przymrozki. Wilgotna pogoda sprzyja ślimakom, a świeżo posadzoną dymkę mogą wyciągać ptaki. Z kolei nadmierne podlewanie i brak przewiewu zwiększają ryzyko gnicia młodych roślin.
W chłodniejszych regionach lepiej ograniczyć się do pierwszej połowy września. Późniejszy siew można przenieść pod osłony albo potraktować jako uprawę przeznaczoną do przezimowania.
Czego nie warto siać we wrześniu?
We wrześniu nie warto rozpoczynać w gruncie uprawy warzyw ciepłolubnych ani gatunków wymagających długiego okresu wegetacji. Pomidory, ogórki, papryka, cukinia, fasola i większość warzyw korzeniowych nie zdążą już wydać plonu przed nadejściem chłodów.
Nie powinno się również wybierać odmiany wyłącznie na podstawie nazwy gatunku. Kluczowe są informacje umieszczone na opakowaniu nasion:
- zalecany termin siewu,
- odporność na mróz,
- długość okresu wegetacji,
- przeznaczenie do uprawy pod osłonami lub w gruncie.
Co siać we wrześniu? Najpierw trzeba zdecydować, kiedy ma być zbiór
Jeżeli celem jest szybki jesienny plon, najlepiej sprawdzą się rzodkiewka, rukola i mieszanki młodych liści. Szpinak także może dostarczyć młodych liści, ale późniejszy siew częściej przeznacza się do zimowania.
Sałata zimowa oraz cebula ozima są inwestycją w następny sezon. Jesienią powinny się przede wszystkim ukorzenić i przygotować do przetrwania chłodnych miesięcy.
O powodzeniu uprawy zdecydują termin siewu, adekwatna odmiana, wilgotność podłoża i przebieg pogody. Im później rozpoczyna się uprawę, tym większe znaczenie mają osłony oraz lokalne warunki klimatyczne.
