Zacieśnienie relacji UE z Kanadą: Czy europejskim i polskim rolnikom grozi nowa konkurencja?

Zdjęcie: Zacieśnienie relacji UE z Kanadą

Unia Europejska i Kanada dążą do znacznego zacieśnienia relacji politycznych i gospodarczych. Podczas wystąpienia w Parlamencie Europejskim szef kanadyjskiego rządu Mark Carney oraz przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zapowiedzieli intensyfikację współpracy, a von der Leyen wspomniała choćby o propozycji nadania Kanadzie statusu „państwa stowarzyszonego”. Co te zapowiedzi oznaczają dla sektora rolno-spożywczego w Europie i Polsce?

Dyskusja o nowym otwarciu w relacjach z Ottawą pojawia się niedługo po mocno wyczekiwanej i budzącej kontrowersje umowie handlowej z krajami Mercosur. Wielu gospodarzy zadaje sobie pytanie, czy rynek europejski nie zostanie zalany tanią żywnością z Ameryki Północnej. Analiza obecnych danych handlowych oraz wypowiedzi polityków pozwala jednak spojrzeć na te zapowiedzi z szerszej perspektywy.

Czytaj również:

Historyczna umowa UE-Australia: Sukces dyplomacji czy cios w plecy rolników?

Jak w tej chwili wygląda handel rolny UE z Kanadą?

Handel rolny między oboma partnerami od 2017 roku opiera się na tymczasowo obowiązującej umowie CETA (Comprehensive Economic and Trade Agreement). Do tej pory umowy w pełni nie ratyfikowało 10 państw członkowskich, w tym m.in. Polska i Francja. Mimo to wymiana handlowa sukcesywnie rośnie.

• Import z Kanady do UE: W ubiegłym roku UE sprowadziła z Kanady produkty rolno-spożywcze o wartości blisko 4,4 mld euro. Aż 2,8 mld euro stanowił import zbóż, nasion oleistych oraz roślin białkowych. Do Europy trafiło m.in. około 5 mln ton zbóż oraz 3,4 mln ton oleistych i białkowych (w tym ok. 1,6 mln ton kanadyjskiej canoli/rzepaku).
• Eksport z UE do Kanady: Unijny eksport na rynek kanadyjski sięgnął poziomu 5,1 mld euro, co oznacza, iż UE utrzymuje w handlu rolnym dodatni bilans handlowy. Europa wysyła do Kanady głównie produkty wysoko przetworzone: wina, wyroby cukiernicze, czekoladę, przetwory zbożowe oraz artykuły mleczarskie, w tym sery.

Co ciekawe, dynamika wymiany handlowej wykazuje wzrosty po obu stronach – unijny eksport do Kanady rósł w ostatnich latach średnio o 5,5% rocznie, natomiast import z Kanady o 8,4%.

Rolnictwo poza głównym nurtem rozmów?

Mimo zapowiedzi o zacieśnianiu relacji, w oficjalnych wystąpieniach ani Mark Carney, ani Ursula von der Leyen nie kładli nacisku na sektor rolny. Kanadyjski premier wyraźnie zaznaczył, iż planowane rozszerzenie współpracy ma dotyczyć przede wszystkim towarów pozarolniczych. Wśród kluczowych obszarów wymieniono:

• Surowce krytyczne i bezpieczeństwo energetyczne,
• Wspólne projekty w branży obronnej oraz technologiach AI,
• Badania kosmiczne oraz programy wymiany naukowej (Erasmus, Horizon).

W przeciwieństwie do rozmów akcesyjnych z Ukrainą, w przypadku Kanady kategorycznie wykluczono włączenie tego kraju do Wspólnej Polityki Rolnej (WPR), a sam premier Carney odrzucił możliwość pełnego wejścia Kanady do struktury UE.

Szanse dla europejskich przetwórców i producentów

Ewentualne przetasowania na rynku północnoamerykańskim mogą stworzyć nowe możliwości dla europejskich eksporterów. W obliczu napięć handlowych i ceł nałożonych przez USA pod przewodnictwem Donalda Trumpa na wybrane kanadyjskie towary, Kanada zastosowała cła odwetowe na amerykański alkohol. W efekcie import piwa, wina i mocnych alkoholi z USA do Kanady spadł lokalnie choćby o 81%. Zwalniane na kanadyjskich półkach miejsce może stać się szansą dla producentów alkoholi i żywności z UE.

Co to oznacza dla producentów w Polsce?

Z punktu widzenia polskich rolników najważniejszy pozostaje napływ kanadyjskiego ziarna oraz nasion oleistych. Skala sprowadzanego surowca bezpośrednio przekłada się na krajowy bilans rynkowy, kształtując m.in. lokalne ceny rzepaku na giełdach i w skupach. Na obecnym etapie nic jednak nie wskazuje na to, aby Unia Europejska planowała dalsze jednostronne otwieranie rynku na surowce masowe ponad ustalenia zawarte w umowie CETA.

Otwartym pytaniem pozostaje kwestia ewentualnej harmonizacji przepisów weterynaryjnych i fitosanitarnych oraz standardów bezpieczeństwa żywności, które w przyszłości mogą stawiać wyzwania unijnym normom produkcyjnym. Na szczegółowe ustalenia trzeba będzie jednak poczekać do rozpoczęcia oficjalnych negocjacji branżowych.