4 godzin temu
W ostatnich latach wielu rolników przekonało się boleśnie, czym kończy się kooperacja z niewypłacalną firmą skupową. Zboże wyjechało z podwórka. Mleko odebrane. Warzywa sprzedane. A pieniędzy brak. Zatory płatnicze potrafią zachwiać choćby dobrze prowadzonym gospodarstwem.
https://agronews.com.pl/artykul/35-lat-agrosimex-jubileusz-z-mocnym-wejsciem-w-sezon-2026/Dziś rolnik nie jest już całkowicie bezbronny. Działa Fundusz Ochrony Rolnictwa (FOR) – mechanizm, który ma chronić producentów przed skutkami bankructw skupów.
Dlaczego powstał Fundusz?
Fundusz został powołany 9 maja 2023 r. i jest administrowany przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa. Jego zadanie jest proste: wypłacić rekompensatę rolnikowi, który nie otrzymał zapłaty za sprzedane produkty rolne z powodu niewypłacalności kupującego.
To odpowiedź na falę problemów szczególnie widocznych w sektorach:
• zbożowym
• mleczarskim
• owocowo-warzywnym
Upadłość jednego dużego podmiotu potrafiła wywołać efekt domina – a rolnik zostawał z niezapłaconą fakturą.
Od 2025 r. szersza ochrona
Od 1 stycznia 2025 r. przepisy zostały rozszerzone. Dziś z Funduszu mogą korzystać nie tylko indywidualni producenci, ale także:
• grupy producentów
• spółdzielnie
• organizacje producentów
To ważne, bo coraz więcej sprzedaży odbywa się właśnie w takich strukturach.
Skąd są pieniądze na wypłaty?
Fundusz nie jest finansowany z budżetu państwa wprost. Jego budżet tworzą:
• składki od firm skupujących produkty rolne
• odsetki od środków lokowanych w depozycie publicznym
Przedsiębiorcy skupujący płody rolne płacą składkę w wysokości 0,125% wartości netto nabytych produktów rolnych. Podstawą są faktury VAT i VAT RR wykazywane w deklaracjach podatkowych.
Jeżeli roczna należna kwota nie przekracza pięciokrotności kosztów upomnienia egzekucyjnego (obecnie 80 zł), nie ma obowiązku składania deklaracji.
Termin złożenia rocznej deklaracji upływa 14 lutego. Dokument składa się do adekwatnego Oddziału Terenowego KOWR.
Kiedy można złożyć wniosek o rekompensatę?
Rolnicy, którzy nie otrzymali zapłaty za swoje produkty z powodu niewypłacalności kupującego, mogą składać wnioski:
od 1 lutego do 31 marca 2026 r.
Wniosek trafia do Oddziału Terenowego KOWR adekwatnego dla miejsca zamieszkania lub siedziby. Można go złożyć:
• osobiście
• pocztą
• przez e-Doręczenia
Do wniosku trzeba dołączyć m.in.:
• oświadczenia dotyczące pomocy de minimis
• oświadczenie o wierzytelności
• w przypadku grup – potwierdzenie nabycia produktów od członków
Warto dołączyć kopie faktur i potwierdzenia częściowych wpłat – to przyspiesza procedurę.
Jak sprawdzić, czy firma jest niewypłacalna?
Najprościej wejść do Krajowego Rejestru Zadłużonych. Wystarczy wpisać numer NIP lub KRS firmy skupowej. System pokaże, czy toczy się postępowanie upadłościowe lub restrukturyzacyjne.
Bez formalnego stwierdzenia niewypłacalności rekompensata nie przysługuje.
Ile można odzyskać?
Wysokość rekompensaty zależy od:
• łącznej kwoty zgłoszonych wierzytelności w danym roku
• środków dostępnych w Funduszu
• limitu pomocy de minimis w rolnictwie
Obecny limit pomocy de minimis to 50 tys. euro, czyli około 210 tys. zł na gospodarstwo.
W 2025 r. do KOWR wpłynęły 632 wnioski. Po weryfikacji wypłaty przyznano 396 podmiotom. Łączna kwota rekompensat wyniosła 31,87 mln zł.
Co to oznacza dla gospodarstw?
Fundusz nie eliminuje ryzyka współpracy z nierzetelną firmą. Ale zmniejsza jego skutki.
Dla rolnika to:
• większe bezpieczeństwo finansowe
• realna możliwość odzyskania części należności
• stabilizacja w sytuacji kryzysowej
W czasach rosnących kosztów produkcji i presji cenowej na rynku zbóż czy mleka, utrata kilkuset tysięcy złotych potrafi zablokować inwestycje, spłatę kredytów czy zakup środków do produkcji.
Fundusz Ochrony Rolnictwa nie jest idealnym rozwiązaniem, ale jest pierwszym systemowym mechanizmem, który stawia po stronie rolnika realną tarczę finansową. Warto wiedzieć, iż taka ochrona istnieje – zanim pojawi się problem.
