Susza pustoszy pola. Rolnicy żądają natychmiastowej pomocy i uruchomienia komisji

Długotrwały brak opadów, fala ekstremalnych temperatur, słabe przezimowanie ozimin i szkody po wiosennych przymrozkach tworzą dla wielu gospodarstw wyjątkowo trudną sytuację. Krajowa Rada Izb Rolniczych alarmuje, iż straty dotyczą większości upraw niemal w całym kraju i domaga się pilnej reakcji resortu rolnictwa.

Susza pustoszy pola. Rolnicy żądają natychmiastowej pomocy i uruchomienia komisji

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych 1 lipca 2026 r. wystąpił do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o natychmiastowe działania w związku z pogłębiającą się suszą. Samorząd rolniczy wskazuje, iż obecne warunki pogodowe mogą poważnie obniżyć plony, a w wielu przypadkach zagrozić płynności finansowej gospodarstw.

Problem nie dotyczy już pojedynczych regionów czy tylko upraw szczególnie wrażliwych na brak wody. Według KRIR susza obejmuje większość produkcji roślinnej na terenie niemal całej Polski. Ostatnie dni z bardzo wysokimi temperaturami dodatkowo przyspieszyły wysychanie gleby i zwiększyły stres wodny roślin.

Upał dołożył kolejną warstwę strat

Tegoroczny sezon od początku nie oszczędzał producentów rolnych. W wielu gospodarstwach plantacje weszły w okres wegetacji osłabione po zimie, a następnie zostały dotknięte wiosennymi przymrozkami. Teraz do tych problemów dochodzi długotrwały niedobór opadów oraz wysokie temperatury.

To szczególnie niebezpieczne w czasie, gdy wiele roślin znajduje się w kluczowych fazach rozwoju. Brak wilgoci ogranicza pobieranie składników pokarmowych, osłabia wzrost i może prowadzić do spadku masy ziarna, gorszego nalewania nasion oraz obniżenia jakości plonu. W praktyce oznacza to nie tylko mniejszą produkcję, ale również ryzyko utraty części dochodu gospodarstwa.

KRIR podkreśla, iż skala zjawiska wymaga szybkiego przejścia od monitorowania sytuacji do realnego systemu wsparcia.

Rolnicy chcą komisji do szacowania szkód

Pierwszym postulatem samorządu rolniczego jest niezwłoczne powołanie gminnych komisji ds. szacowania szkód spowodowanych suszą. Bez sprawnego udokumentowania strat rolnicy mogą mieć ograniczone możliwości ubiegania się o pomoc finansową, ulgi czy instrumenty kredytowe.

Dla gospodarstw liczy się czas. Straty w uprawach nie czekają na zakończenie procedur administracyjnych, a wiele decyzji produkcyjnych trzeba podejmować już teraz. Chodzi między innymi o zakup pasz, regulowanie zobowiązań wobec dostawców, finansowanie bieżących prac polowych czy przygotowanie się do kolejnych zasiewów.

Rzetelne i jednolite szacowanie szkód ma być podstawą do uruchomienia pomocy adekwatnej do faktycznej sytuacji w poszczególnych gospodarstwach.

Pomoc finansowa i ulgi w spłacie kredytów

KRIR domaga się również zabezpieczenia pieniędzy oraz uruchomienia programów pomocowych dla gospodarstw dotkniętych niekorzystnymi zjawiskami atmosferycznymi. Zdaniem samorządu rolniczego wsparcie powinno rekompensować poniesione straty i pomóc utrzymać produkcję w gospodarstwach, które znalazły się pod silną presją finansową.

Istotnym elementem apelu są także rozwiązania dla rolników spłacających kredyty inwestycyjne i obrotowe. KRIR postuluje możliwość wydłużenia okresu spłaty zobowiązań oraz zastosowanie innych instrumentów, które poprawią płynność finansową gospodarstw.

Dla wielu producentów kredyty były konieczne, aby rozbudować gospodarstwo, kupić maszyny, zmodernizować budynki lub sfinansować zakup nawozów, środków ochrony roślin i materiału siewnego. Gdy plon okazuje się niższy od zakładanego, rata kredytu nie znika. Dlatego odroczenie lub rozłożenie zobowiązań może być dla części gospodarstw warunkiem utrzymania umiejętności dalszego funkcjonowania.

WPR nie może pogłębiać strat po suszy

Samorząd rolniczy zwraca też uwagę na wymogi realizowane w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. W sytuacji, gdy susza lub inne zjawiska pogodowe uniemożliwiają wykonanie określonych zobowiązań, rolnicy oczekują możliwości zastosowania odstępstw od wybranych wymogów.

To ważne zwłaszcza tam, gdzie warunki pogodowe utrudniają zachowanie terminów agrotechnicznych, wykonanie określonych praktyk środowiskowych albo utrzymanie deklarowanych elementów produkcji. Rolnik nie powinien ponosić konsekwencji finansowych za zdarzenia, na które nie ma wpływu.

KRIR oczekuje więc, iż resort podejmie działania pozwalające elastycznie traktować obowiązki WPR tam, gdzie ich realizacja została realnie ograniczona przez skutki suszy i innych niekorzystnych zjawisk atmosferycznych.

Potrzebne wspólne protokoły dla wszystkich rodzajów szkód

Wśród postulatów znalazło się również przygotowanie wzorów protokołów zbiorczych. Miałyby one umożliwić uwzględnianie strat wynikających ze wszystkich rodzajów niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, w tym suszy.

To istotne, ponieważ w wielu gospodarstwach szkody nie wynikają wyłącznie z jednego zdarzenia. Plantacje mogły zostać osłabione przez zimę, uszkodzone przez przymrozki, a następnie dotknięte deficytem wody i upałami. Rozdzielanie tych problemów w dokumentacji może zaniżać rzeczywisty obraz strat ponoszonych przez producentów.

Jeden przejrzysty system dokumentowania szkód mógłby przyspieszyć procedury i zmniejszyć ryzyko sporów dotyczących zakresu pomocy.

Stawką jest nie tylko tegoroczny plon

Susza uderza nie tylko w wynik jednego sezonu. Niższy plon oznacza mniejsze wpływy ze sprzedaży, problemy z zakupem środków do produkcji i większe trudności w finansowaniu kolejnych prac. W gospodarstwach zwierzęcych może dodatkowo pojawić się problem z zapewnieniem wystarczającej ilości pasz objętościowych.

Dlatego apel KRIR dotyczy nie tylko wypłaty rekompensat. Chodzi również o stworzenie mechanizmów, które pozwolą gospodarstwom przetrwać okres strat bez utraty płynności, ograniczania produkcji czy rezygnacji z wcześniej zaplanowanych inwestycji.

Postępująca susza staje się jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla opłacalności produkcji rolnej w 2026 roku. Rolnicy oczekują, iż za alarmującymi komunikatami pójdą teraz konkretne decyzje: komisje w gminach, pieniądze na pomoc, ulgi kredytowe i elastyczne podejście do obowiązków wynikających z WPR.

Źródło: Krajowa Rada Izb Rolniczych, wystąpienie Zarządu KRIR do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 1 lipca 2026 r.