Lepsza zapłata za bydło i świnie? IJHARS ma na to sposób

Sposób wyceny zwierząt rzeźnych bezpośrednio przekłada się na dochód gospodarstwa. W praktyce różnica między rozliczeniem według wagi żywej a zapłatą za masę i klasę tuszy może oznaczać realne straty dla producenta. Dlatego coraz częściej podkreśla się znaczenie sprzedaży bezpośrednio do ubojni i rozliczania według unijnego systemu klasyfikacji SEUROP.

Lepsza zapłata za bydło i świnie? Klucz to sprzedaż do ubojni i rozliczenie według klasy tuszy

Dlaczego forma sprzedaży ma znaczenie ekonomiczne?

W przypadku sprzedaży przez pośrednika rolnik otrzymuje zapłatę według tzw. wagi żywej. Ostateczna wycena tuszy – już po uboju – odbywa się jednak według masy poubojowej i klasy jakości, a ta różnica pozostaje po stronie pośrednika.

Sprzedaż bezpośrednia do ubojni pozwala natomiast na rozliczenie na podstawie:

• rzeczywistej masy tuszy,
• klasy uformowania,
• stopnia otłuszczenia.

To oznacza, iż rolnik otrzymuje zapłatę adekwatną do jakości wyprodukowanego surowca, bez pomniejszania o marżę pośrednika.

Czym jest system klasyfikacji SEUROP?

System SEUROP obowiązuje w całej Unii Europejskiej i służy jednolitej ocenie jakości tusz bydła oraz świń. Został wprowadzony w celu zapewnienia przejrzystości rynku i uczciwego wynagradzania producentów.

W przypadku bydła klasyfikacja obejmuje:

• klasę uformowania tuszy (litery S, E, U, R, O, P),
• stopień otłuszczenia (skala od 1 do 5),
• ustalenie masy tuszy po uboju.

Litery w systemie SEUROP oznaczają:

• S (Superior) – bardzo dobrze umięśniona tusza,
• E (Excellent) – doskonałe umięśnienie,
• U (Very good) – bardzo dobre,
• R (Good) – dobre,
• O (Fair) – średnie,
• P (Poor) – słabe umięśnienie.

Im wyższa klasa, tym wyższa cena za kilogram tuszy.

W przypadku świń system obejmuje przede wszystkim ocenę zawartości mięsa chudego w tuszy, wyrażoną procentowo, co również wpływa bezpośrednio na cenę.

Jak ustalana jest masa tuszy?

Masa tuszy określana jest bezpośrednio po uboju na linii technologicznej. Wycena opiera się na wadze poubojowej, a nie na wadze żywej zwierzęcia. Różnice mogą być znaczące – zależą od wydajności rzeźnej, kondycji i genetyki zwierząt.

Dla rolnika oznacza to jedno: inwestowanie w jakość produkcji przekłada się na realny wynik finansowy tylko wtedy, gdy rozliczenie odbywa się według systemu poubojowego.

Rola IJHARS w ochronie interesów rolnika

Prawidłowość klasyfikacji tusz nadzoruje Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS). Kontrole w zakładach ubojowych:

• odbywają się bez zapowiedzi,
• przeprowadzane są systematycznie (co najmniej osiem razy w roku),
• obejmują sprawdzenie działania wag,
• kontrolują czas ważenia tusz,
• weryfikują pracę klasyfikatorów.

Celem tych działań jest zapewnienie, iż masa i klasa tuszy są określane rzetelnie, zgodnie z przepisami unijnymi. Dzięki temu rolnik ma gwarancję, iż zapłata odpowiada rzeczywistej jakości dostarczonego zwierzęcia.

Sprzedaż przez pośrednika czy bezpośrednio do ubojni?

Rolnik ma dwie możliwości:

Sprzedaż przez skup obwoźny

• rozliczenie według wagi żywej,
• brak informacji o klasie tuszy,
• cena pomniejszona o marżę pośrednika.

Sprzedaż bezpośrednio do ubojni

• rozliczenie według masy i klasy tuszy,
• dostęp do wyników klasyfikacji,
• możliwość podpisania umowy kontraktacyjnej,
• często bezpłatny odbiór zwierząt,
• premie kontraktacyjne (2–3% wartości dostawy).

W drugim przypadku rolnik korzysta z efektów systemu SEUROP i nadzoru IJHARS, co zwiększa przejrzystość rozliczenia.

Dlaczego to szczególnie ważne dziś?

W warunkach rosnących kosztów produkcji, presji cenowej i dużej konkurencji każda złotówka ma znaczenie. Produkcja zwierzęca wymaga nakładów na genetykę, żywienie i dobrostan. o ile jakość nie jest adekwatnie wynagradzana, inwestycje te tracą sens ekonomiczny.

Rozliczenie według klasy tuszy pozwala powiązać cenę z rzeczywistą wartością produkcji. To mechanizm, który premiuje jakość i efektywność, a nie tylko wagę zwierzęcia w momencie sprzedaży.

Dla gospodarstw nastawionych na profesjonalną produkcję oznacza to jedno: sposób sprzedaży jest elementem strategii ekonomicznej, a nie wyłącznie logistyką zbytu.